It’s the most wonderfull time of the year

Ze zijn er weer. Bing Crosby, Frank Sinatra, Dean Martin, Perry Como, Nat King Cole en de anderen. Samen kunnen ze dag en nacht vullen met hun onverwoestbaar kerstrepertoire. Die wondervolle tijd wordt natuurlijk geschapen door de mooie herinneringen van de voorbije jaren en het feit dat we wat meer tijd nemen om wondermooie dingen te doen of te gaan bekijken. Gaat u niet op de skilatten dan zijn er onder meer voor u de tentoonstelling ‘Het Russisch Landschap’ in het Groninger Museum, vorige zaterdag geopend door Michail Gorbatsjov. De schilderijen tonen weidse leegten, onbegaanbare modderwegen en veel bossen. Ook in werkelijkheid is een groot deel van Rusland onmetelijk saai. Toch zagen de negentiende-eeuwse schilders in hun landschap niets minder dan de Russische ziel weerspiegeld.
In het Museum Booymans te Rotterdam werk van het Zwitserse kunstenaarsduo Fischli en Weiss. Zij spelen met de werkelijkheid van alledag. Op een subtiele manier confronteren ze ons voortdurend met vragen als "wat is echt, wat is waar, wat is belangrijk?" Het laatste onderdeel van de tentoonstelling bestaat uit fotografie. Clichématige fotografie van mooie plekjes op de wereld: van Rome tot Thailand, van de Zwitserse Alpen tot Las Vegas. Prachtige fotografie, maar in plaats van ansichtkaarten zijn het gewone kiekjes van Fischli en Weiss zelf, speciaal voor de collectie geschoten.
In Het Amsterdamse Huis Marseille (www.huismarseille.nl) foto’s van de legendarische Amerikaanse landschapsfotograaf Lee Friedlander. Zit u liever achter de computer dan bent u uren zoet met de nieuwe sites www.histocasa.nl en www.geschiedenis.nl waar u honderden historische links en artikelen kunt vinden. Of u gaat wat knutselen aan de verbetering van uw foto’s (fotoshoppen in de volksmond) dan gaat u naar www.designsbymark.com.
Wij wensen u een mooie Kersttijd toe, op de Ierse muziek van Christmas in Killarney:
It's nice, you know, to kiss your beau
While cuddling under the mistletoe
And Santa Claus you know, of course
Is one of the boys from home

De elite van morgen?

In het najaar van 1983 werd in Amsterdam de eerste Biënnale Jonge Nederlandse Architecten georganiseerd. Van de architecten die toen werden voorgesteld als representanten van een veelbelovende nieuwe generatie ontwerpers, behoort een aantal tot de huidige ‘elite’, onder wie Jan Benthem en Mels Crouwel, rijksbouwmeester Jo Coenen, Frits van Dongen, John Körmeling, Sjoerd Soeters en Koen van Velsen. Dit is reden voor ARCAM om een selectie van jonge architecten die momenteel in Nederland werkzaam zijn, te presenteren in een tentoonstelling ‘De elite van morgen?’ Het is een groep waarvan wordt verwacht dat ze in de toekomst hun stempel op de architectonische ontwikkelingen zullen drukken.
Blue Architects, Daf-architecten, GroupA, Architectenbureau Micha de Haas, Architectenbureau K2, Atelier Kempe Thill, Krill, MADE Architecten, Maurer United Architects, Next Architects, Onix, Pero Puljiz & Branimir Medic, S333 en Wingender Hovenier Architecten presenteren zichzelf. Vanaf 20 december in het Arcamgebouw te Amsterdam; zie voor tijden en info op www.arcam.nl. Op de foto ziet u het Aluminium bos te Houten van Micha de Haas (opdrachtgever St. Aluminium Centrum).

Boek: Bodem en Duurzame Landbouw

Acht auteurs uit de wereld van wetenschap, landbouw, ecologie en journalistiek geven hun visie op duurzame ontwikkeling in de landbouw. Ze hebben bijzondere aandacht voor de bodem waarop die landbouw plaatsvindt: het natuurlijke draagvlak van onze productie. De auteurs vertegenwoordigen verschillende invalshoeken als de agrariërs zelf, wetenschap, de georganiseerde landbouw en natuur- en milieubescherming.
De intensieve landbouw van nu wordt door velen als ‘niet-duurzaam’ gekarakteriseerd. Het gebrek aan duurzaamheid bij het gebruik van de bodem en hoe dat om te vormen – de transitie – is een centraal element in deze publicatie. Hierbij gaat het naast de na te streven balansen in mineralen ook om de bodemstructuur en bodemvitaliteit zoals die bijvoorbeeld zich uit in een gevarieerd bodemleven.
Auteurs: Johan Bouma, Gerard Doornbos, Peter Driessen, Nico Hylkema, Oene Oenema, Rolf Roos, Eric Smaling en Jan Spaans
Uitgave: Technische Commissie Bodembescherming/Stichting NatuurMedia, 2003. ISBN 90-808158-1-0 Prijs: € 11,50.
U vindt meer beschrijving en tekst op www.natuurmedia.nl waar u het boek ook kunt bestellen.

Kaarten uitgelegd

Niet zoveel mensen kennen het Universiteitsmuseum te Utrecht, gelegen aan de Lange Nieuwstraat 106, telefoon 030/2538008. De tentoonstelling ‘Kaarten uitgelegd’ vormt voor u misschien een aanleiding om de kerstboodschappen in de oude stad te combineren met een culturele uitstap. Het museumgebouw is in 1996 verbouwd door Koen van Velsen. Van Velsen is een architect die zelden over zijn ideeën en uitgangspunten publiceert. De enkele keer dat hij dat wel doet, waarschuwt hij tegen de tendens dat architecten steeds meer naar visueel aantrekkelijke ontwerpen wordt gevraagd. ‘Deze tendens betekent, naar mijn idee, een reductie van het architectenvak; architectuur-als-ruimtekunst verandert in decorkunst.’ (Archis 1991/ 9, p.9). Om architectuur te ervaren, is een afbeelding ervan niet voldoende. De toeschouwer moet door het gebouw wandelen en de ruimte zintuiglijk ervaren. ‘De begrenzingen van ruimte zijn afbeeldbaar en beschrijfbaar, de ruimte zelf is dat bijna niet. Ruimte bestaat alleen in de beleving.’
De expositie zelf toont hoe en waarom kaartenmakers de wereld vertekenen. Er wordt ingegaan op de keuzes die een cartograaf moet maken, hoe hij aan zijn gegevens komt en hoe hij die overbrengt. Door zelf een kaart te maken en met oude en nieuwe instrumenten aan de slag te gaan, ontdekt de bezoeker zelf de principes van de cartografie. Speciale aandacht is er voor het werk van beroemde cartografen als Blaeu, Van Deventer en Kraijenhoff. Ook meester Bos – de grondlegger van de Bosatlas – ontbreekt niet. De moderne kaartenmaker met zijn luchtfoto’s, satellietbeelden en geografische informatiesystemen (gis) maakt het beeld compleet.

Vuurtoren

Er is geen ontwerper of hij/zij is gefascineerd door vuurtorens. Vuurtorens zijn de lichtende bakens langs de kust. Al eeuwenlang wijzen zij de scheepvaart de weg, of waarschuwen zij deze voor gevaarlijke ondiepten en zandbanken. En hoewel hun functie door elektronische navigatiemiddelen minder van belang is geworden, zijn ze nog steeds een onmisbaar hulpmiddel voor de zeeman. Bovendien zijn vuurtorens monumenten, die door hun grote verscheidenheid in architectuur, vormgeving en bouwmateriaal een belangrijk aspect vormen van het industriële erfgoed. Onlangs is de poster "Vuurtorens in Nederland" gepubliceerd. Op deze poster zijn 46 vuurtorens, havenlichten, bakens en andere lichtopstanden gegroepeerd rondom een kaart met de kustlijn van Nederland, waarop hun positie is aangegeven. Naast de bekende grote vuurtorens langs de Noordzeekust worden ook kleinere lichtopstanden langs het IJsselmeer en enkele binnenwateren afgebeeld. U kunt ze ook allemaal vinden op www.vuurtorens.net, behalve diegene die hier afgebeeld staat. Die vindt u in het door Michael van Gessel gereconstrueerde park Valkenberg te Breda.

Architectuur en Landschap

En dan is er nu eindelijk de herziene, vooral met luchtfoto's en compositietekeningen uitgebreide Nederlandstalige versie van hét standaardwerk. Een tocht van 400 pagina's en 400 illustraties met uitvoerige analyses van het ontwerpproces van historische tuinen en villalandschappen uit de drie hoofdmomenten van de landschapsarchitectuur: de Italiaanse Renaissance villa's, de Franse Baroktuinen en de Engelse landschapstuinen.
Het boek Architectuur en Landschap is een innovatieve analyse van het ontwerpproces van de historische tuinen en villalandschappen van Europa. Het behandelt meer dan dertig voorbeelden, achtereenvolgens de klassieke tableaus van de Italiaanse renaissancevilla’s, de geometrische composities van de Franse baroktuinen en de panoramische composities van de Engelse landschapstuinen. Luchtfoto's, analysetekeningen en axonometrische modellen leggen het subtiele onderhandelingsproces tussen architectuur en landschap bloot, waardoor wij het complexe verband tussen de plek en het programma beter kunnen begrijpen.
Architectuur en Landschap onderzoekt niet alleen wat de architectuur met het landschap doet, maar ook, en dat is nog belangrijker, wat het landschap met de architectuur doet. In het samengaan van deze twee ligt het vertrekpunt voor een eigenzinnige ontwerpcultuur.

Auteurs
Clemens Steenbergen is landschapsarchitect en sinds 1993 hoogleraar in de landschapsarchitectuur aan de Faculteit der Bouwkunde van de TU Delft. Wouter Reh is eveneens landschapsarchitect en sinds 1994 universitair hoofddocent aan de Faculteit der Bouwkunde van de TU Delft. Het boek kost € 55 en is uitgegeven bij Thoth.