Als ik aan mijn buurvrouw zeg dat haar appeltaart zo lekker is, krijg ik volgende keer weer appeltaart. Als ik dan zeg dat ik het zo lekker vind omdat ze er lekker veel krenten in doet, zal ze er daarna nog meer krenten in doen. Als ik aan mijn andere buurvrouw zeg dat haar erwtensoep zo lekker is omdat ze er een echte varkenspoot in doet, zal ze mij morgen weer roepen voor een kopje erwtensoep die stijf staat van het vet van de varkenspoot. Als ik bij mijn vriendin om een glaasje cola vraag krijg ik een tweeliterfles. Als ik mijn moeder bedank voor dat mooie hemd dat ze me schonk voor mijn verjaardag, krijg ik het jaar daarop drie mooie hemden. U kent vast wel die grap van die man die voor zijn verjaardag twee stropdassen krijgt van zijn vrouw, want hij houdt van stropdassen. De volgende ochtend denkt hij haar plezier te doen en strikt een van de stropdassen om. Als hij blij beneden komt voor het ontbijt, kijkt zijn vrouw op en vraagt: Vind je die andere niet mooi?
Het is allemaal te veel geworden in onze wereld, waardoor veel zaken nutteloos geworden zijn. Want welvaart leidt tot welstand maar welstand is immers nog geen welzijn en in deze adventstijd is het goed daar eens bij stil te staan. De advent is de tijd van vier weken ter voorbereiding voor het kerstfeest. Figuurlijk gezegd of gedacht is het de nadering en het eerste begin. Ik wens u veel wijsheid.

Dit is de titel van een prijsvraag. In opdracht van de Stuurgroep Gebiedsgericht Cultuurbeleid Rivierenland nodigt het Centrum Beeldende Kunst Gelderland beeldend kunstenaars, vormgevers en landschapsarchitecten uit om met een spraakmakend voorstel te komen voor een baken of een keten van bakens die de identiteit van het Rivierengebied versterken. De opgave is om een spraakmakend voorstel in te dienen waarin een mogelijke uitvoeringsvorm van (een) Baken(s) gevisualiseerd wordt(worden) die de identiteit van het Rivierengebied versterkt(versterken).
Ik geef het u door, zodat u niet zou zeggen: hij heeft het niet doorgegeven; want ik geef het dus wel door. Maar het doet me erg aan de appeltaart van mijn buurvrouw denken. Een rivier is een rivier, en kunst is kunst, zoals natuur gewoon natuur is. Waarom moet het allemaal bij en op elkaar? Is de rivier dan een soort decor om kunst neer te zetten? Of om hokjes natuur in na te bootsen? De rivier kan toch gewoon de rivier zijn, zoals zij zich aan ons voordoet in deze tijd van haar bestaan. Wordt het niet allemaal decoratie of styling? Is het nog landschaparchitectuur aan de ene kant of kunst aan de andere kant.
Anyway, zou Mary Poppins zeggen, kijk maar eens op www.bakensaanhetwater.nl en oordeel zelf of ga snel aan de gang want de inlevertermijn loopt op 22 december af. Er is een prijzengeld en een reglement en een jury.

In deSingel te Antwerpen staat men stil bij een aspect van de welvaart, namelijk de woonvorm ervan tussen 1948 en 1973. Het Vlaams Architectuurinstituut en het Centrum Vlaamse Architectuurarchieven presenteren met 'Wonen in Welvaart. Woningbouw en wooncultuur in Vlaanderen, 1948-1973' voor het eerst een thematische tentoonstelling in deSingel.
Met de wereldtentoonstelling Expo 58, het Atomium, de eerste auto en de televisie, de betaalde vakantie aan de kust of in de Ardennen, de autosnelwegen en huishoudapparaten breekt in Vlaanderen een nieuwe tijd aan. Vanaf de jaren vijftig verkiest de gemiddelde Vlaming een verkaveling in het groen, met een moderne keuken en een garage. Vlaanderen krijgt de spreekwoordelijke 'baksteen in de maag'. Met overheidspremies, advies van de Boerinnenbond en het 'Rijk der Vrouw' slaan we massaal aan het bouwen. 'Wonen in Welvaart' focust op de naoorlogse woningbouw en toont u ook een aantal woonmodellen die een alternatieve visie op 'het goede leven' geven: van collectieve modelwijken en hoogbouw, over satellietsteden tot vergeten sociaalutopische projecten. Nooit eerder getoond archiefmateriaal – foto's, kranten, plannen, interieur- en filmfragmenten – geeft u een levendige kijk op een stukje recente geschiedenis, zoals deze foto van een maquette van een modelwijk die bekeken wordt tijdens de Expo 58.
De tentoonstelling loopt tot 14 januari, details op www.desingel.be.

Oh gij landschapsgenieters opgelet! Oh gij fotoverafschuwers verheugt u! Oh gij tekenaars drenkt u met het gif der jaloezie! Van 16 december tot 11 februari 2007 organiseert Museum Het Rembrandthuis een tentoonstelling over de sfeervolle tekeningen die Lambert Doomer – een leerling van Rembrandt en zoon van diens lijstenmaker Herman Doomer – maakte gedurende een reis langs de Loire in 1646. De tentoonstelling omvat circa 60 landschapstekeningen van Doomer en Willem Schellinks, een bevriende kunstenaar die de reis gedetailleerd in een dagboek heeft vastgelegd.
In 1646 ondernamen de jonge Amsterdamse kunstenaars Lambert Doomer (1624-1700) en Willem Schellinks (1627-1678) samen een reis die hen voerde van Nantes langs de belangrijkste steden aan de Loire richting Parijs. Na een ruzie in Rouen scheidden hun wegen. Hun reis behoort tot de best gedocumenteerde van de zeventiende eeuw. Doomer, een leerling van Rembrandt, gaf in talloze tekeningen weer wat hem opviel in het weidse Loirelandschap en in de steden die ze bezochten, Bovendien hield Schellinks, die in literaire kringen verkeerde en ook dichter was, nauwgezet een dagboek bij, waarvan eigenhandige afschriften worden bewaard in de bibliotheken van Kopenhagen en Oxford. Een tweede reis bracht Schellinks in 1662-1663 opnieuw naar Frankrijk, ook deze keer hield hij een dagboek bij.
Op de tentoonstelling wordt de bezoeker in staat gesteld de Franse reis van 1646 te volgen aan de hand van de bewaard gebleven tekeningen van Doomer en Schellinks. Daartoe behoren in de eerste plaats de schetsen van de reis zelf, maar ook de tekeningen die, soms tientallen jaren later, op basis daarvan ontstonden. Beide kunstenaars zijn hun leven lang verder blijven werken met het materiaal dat zij ter plekke hadden verzameld, mede om tegemoet te komen aan de vraag van verzamelaars.
Ideaal voor een namiddagje in de kerstvakantie om het Rembrandtjaar uit te luiden want u pikt de vaste collectie en passant even mee. Alle details op de website die u alvast een virtuele tour door het huis aanbiedt. Op de afbeelding een ets van Lambert Doomer, De oever van de Loire bij de Hermitage te Nantes.

We blijven in Amsterdam, want u gaat naar het Museumplein. Het regent en dat zal zo nog een paar weken blijven. De kerstversieringen in de etalages tonen vreemde werelden in kleur en uitdrukking die ons wintergevoel moeten extrapoleren. Datzelfde doet het expressionisme in de kunst, een expressieontwikkeling die met name in de schilderkunst dikwijls wordt toegeschreven aan Vincent van Gogh. Zijn invloed op schilders van dat Expressionisme is zichtbaar gemaakt in een expositie in het Van Gogh Museum met topstukken van onder anderen Ernst Ludwig Kirchner, Max Pechstein, Wassily Kandinsky, Paul Klee, Alexej von Jawlensky, Gustav Klimt, Egon Schiele, Oskar Kokoschka en natuurlijk van de meester Vincent van Gogh zelf.
Zowel in Duitsland als in Oostenrijk kochten museumdirecteuren en privé-verzamelaars al spoedig na de dood van de schilder schilderijen van hem aan. In 1914 waren daardoor maar liefst 164 werken van Van Gogh in Duitse en Oostenrijkse collecties aanwezig. Mede door de vele reizende tentoonstellingen die werden georganiseerd raakte een hele generatie jonge, moderne kunstenaars in de ban van de expressie van Van Goghs werk. Vroege aankopen, zoals Van Goghs Veld met klaprozen (1889, Kunsthalle Bremen), dat destijds na de aankoop door het museum van Bremen heftige artistieke debatten opriep, en Wijngaard bij Auvers (1890, Saint Louis Art Museum) zijn op de tentoonstelling te zien.
De invloed van Van Gogh is zichtbaar in veel expressionistische werken. De pure, felle kleuren van zijn schilderijen werden door veel expressionisten als basis genomen voor hun eigen kunst. Daarnaast waren ook Van Goghs zeer nadrukkelijke penseelstreek en zijn contrastrijke kleurcombinaties van grote betekenis. Door het combineren van werken van Van Gogh met die van de jonge expressionisten, wordt de invloed duidelijk zichtbaar gemaakt.
Originele brieven, tentoonstellingscatalogi van voor 1914 en een audiovisuele presentatie maken het verhaal compleet. De tentoonstelling is ingedeeld in vier verschillende thema’s: Die Brücke ( kunstenaarsgroep uit Dresden), Der Blaue Reiter (kunstenaarsgroep uit München), Weense schilders en Het Zelfportet (psychologische invloed). Tot 4 maart te zien, daarna gaat de tentoonstelling naar de Neue Gallerie in New York, een boeiend museum van Duitse en Oostenrijks kunst uit de vroege 20ste eeuw.

Verlichting

U zou het met de naderende kersttijd bijna vergeten door al die kitschversieringen die worden aangebracht in winkels, etalages, huizen, dierenasielen, schuurtjes, autodealers, benzinestations, NS-stations, spoorwegovergangen of schoolgebouwtjes. Tot diep in de meest troosteloze Vinexwijken worden er lampjes opgehangen, in een soort aanbidding alsof het minder zou gaan regenen. Maar het woord Verlichting met een hoofdletter stamt ergens heel anders vanaf. Let hierbij goed op, want als u het zonder hoofdletter ziet staan zit u waarschijnlijk een folder van de belastingdienst te lezen. Nee, we hebben het hier over de tijd van nieuwe inzichten op allerlei gebied van het eind der 17e tot dat der 18e eeuw; tijdperk van het rationalisme, van het gezonde verstand. Deze term wordt vandaag de dag weer veel gebezigd en misbruikt.
Het filosofisch café Felix & Sofie te Amsterdam, genesteld in het gebouw van Felix Meritis aan de keizersgracht te Amsterdam wil daar wat aan doen en heeft op dinsdag 19 december een avond georganiseerd over De praktische Verlichting. Op het programma staat voor de pauze ‘Hoe praktisch is de praktische rede van Kant?’.
De tweede ‘Kritiek’ van de verlichtingsfilosoof Immanuel Kant (1724-1804), waarin diens ethische gedachtegoed centraal staat, wordt wel het hart van Kants kritische filosofie genoemd. Volgens Kant heeft de mens de vrijheid gekregen om zijn behoeften en neigingen te weerstaan. De mens kan zich afvragen wat men behoort te doen in de concrete situatie waarin hij zich bevindt. De bijbelse basiswet van Kants zuivere praktische rede luidt: ‘Handel zo dat de maxime van je wil altijd tegelijk als principe van algemene wetgeving kan gelden’. Veel (moraal)filosofen na Kant reageerden op dit werk en het is dan ook niet uit de geschiedenis van de filosofie weg te denken. In hedendaagse discussies, zoals rond het ethisch relativisme, speelt Kants ethiek nog altijd een belangrijke rol. Presentatie met het vertalersduo van het Kantwerk Jabik Veenbaas en Willem Visser.
Na de koffie volgt ‘De wereld volgens het CPB’. De verkiezingstijd is achter de rug, een periode waarin het af en toe vrij onduidelijk was waarin de ene partij van de andere verschilde. Een van de oorzaken is wellicht de must voor iedere serieuze politieke partij om haar plannen door te laten rekenen door het CPB. In Nederland bekleedt het CPB een relatieve monopoliepositie. Het CPB lijkt te fungeren als een soort welvaartsthermometer; hoe meer welvaart een politiek plan tot gevolg heeft hoe beter het is. Maar is welvaart niet iets anders dan welzijn? Welk mens- en wereldbeeld steekt er achter het model van het CPB? Hoe maakbaar is de samenleving? Met o.a. Paul de Beer en Pieter Pekelharing van de politiek-filosofische denktank Waterland en Casper van Ewijk, adjunct-directeur CPB.
Leest u over deze en volgende bijenkomsten die worden georganiseerd door de stichting An Sich op het internet.

Ach wat een heerlijke druilerigheid, die natte wereld buiten met zompige grond waarin de zwart en fijn getekende silhouetten van de bomen hun zwiepende takken laten meevoeren met de wind. Na de zonnige wereld van Spanje en de lente van New York is de nieuwe website tijdloos.nu met een ander soort reisverhaal uitgebreid. Een verhaal over de regen, Bastogne en de berken. Over de glooiende heuvels van de Belgische Ardennen, de grijze stenen huizen, de donkerte van de bossen, de stilstand van de tijd.
Er komen veel reacties binnen op deze website, bloemstukken worden afgegeven, dozen, champagne en verse kaviaar worden bezorgd. Dank u, bijzonder attent, dat had u niet moeten doen. Ook veel vragen waarvan de meest gestelde is: mag ik die foto’s zomaar downloaden en gebruiken? Ja, gratis en voor niks, er zit geen auteursrecht op, ga uw gang. Vermelding van de fotograaf wordt geapprecieerd.
Veel reisplezier en ik kan u nu al vertellen dat over twee weken de reis weer naar België zal gaan, maar dan naar de Vlaamse zijde waar het ook goed toeven is in de herfst en wintermaanden. We gaan dan naar binnen, naar...