Zo tegen het einde van het jaar maakt de mens telkens opnieuw de balans op van de afgelopen maanden. Was het een geslaagde tijd? Heb ik bereikt wat ik als doel had gesteld? Heeft het leven gebracht wat ik er van verwachtte? Meer of minder? Bovenal de vraag, heb ik me gelukkig gevoeld als wie ik ben en als mens onder de mensen? Waarom we dat allemaal doen en ons die moeilijke vragen stellen is een raadsel, misschien wel omdat wij als mens de enige diersoort zijn die nog niet af is en zich die vragen moet stellen om een beter beeld van zichzelf te krijgen.
Ook de redactie van golflengte stelt zich die vragen en afgezien van een korte periode van afwezigheid door enkele onverwachtse maar ingrijpende persoonlijke gebeurtenissen mogen wij stellen dat we er voor u waren. Met raad en advies, met telefoonnummer of website, in binnen- en buitenland. Meestal om u te wijzen op enkele spirituele of sensibele uitingen van kunst en cultuur. Wat dat is, daar kunnen we lang over praten en discussiëren, maar darvoor zou eerst het Golflengtecafé moeten worden opgericht. Hier hangt als slogan aan de muur: kunst is vormgever van het leven, cultuur is vormgegeven angst.
Wel, als het geslaagd was dan kunnen we ook verder gaan en u volgend jaar hopelijk weer van nut zijn in uw persoonlijke zoektocht naar het mooie, het ware en het denkbare.
Mooie kerstperiode toegewenst.

Het 18e Groot Dictee wordt uitgezonden op woensdag 19 december 2007 om 20u30 op Nederland 1 en simultaan op CANVAS. Het is geschreven door de onlangs overleden Jan Wolkers en daarom zal Karina Wolkers als gastvrouw het dictee voorlezen. Ze zit ook in de jury.
Philip Freriks en Martine Tanghe zullen de TV-uitzending presenteren én het dictee dicteren, zoals wij het moeten opschrijven. Niet te vlug en niet te langzaam, duidelijk en onverstoorbaar – maar wél verstaanbaar – zodat wij niet al te veel fouten zullen maken.
Kent u ze nog? Zeeëgels, Middellandse Zeegebied,  tropische-plantenkas, kokospalm,  niemendalletje. Maar vooral przewalskipaard, kasuaris (wat was dat toch ook weer? Een beest? Een vogel? Een priestergewaad? Een moersleuteltje?), apesoorten, collectie, remplaçant. En tête-à-tête of twee-eiige?
Het Groot Dictee der Nederlandse Taal wordt sinds 1990 jaarlijks in december uitgezonden door de Nederlandse en de Vlaamse publieke omroep. Het wordt opgenomen in het gebouw van de Eerste Kamer in Den Haag.
Het eerste dictee heette het Nationaal Dictee der Nederlandse Taal. Het werd als een samenwerkingsproject van NOS Lopend Vuur, de Nederlandse Taalunie en de Volkskrant door de NOS op het scherm gebracht. Vanaf 1991 doen de Vlamingen ook mee en daarmee verdween het woord Nationaal uit de titel. Het werd het 'Het Groot Dictee der Nederlandse Taal'.
U bent gewaarschuwd: plan nog snel een vergadering waar u niet onderuit komt, dan valt het de volgende dag niet zo op als u moet zeggen „Ikke? Nee, ik heb dit jaar voor het eerst eens niet meegedaan, ’t zijn altijd van die rare woorden hé...” Anders is er altijd de mogelijkheid om nog even te oefenen met de oude dictees van de voorbije jaren op de website. Aan het rapport van Einstein te zien heeft hij ook nog veel geoefend.

Als superfan van Vincent van Gogh (1853-1890) weet u dat wij het niet kunnen laten alsmaar aandacht aan hem te besteden. De tentoonstelling Het raadsel van 'dubbel-Ingres' – Van Goghs tekeningen in het Kröller – Müller Museum opnieuw bekeken, is nog te zien tot en met 27 januari aanstaande. Ter gelegenheid van het verschijnen van de catalogus  'Tekeningen en grafiek van Vincent van Gogh in de collectie van het Kröller-Müller Museum'  is een tentoonstelling gemaakt met een groot deel van de tekeningen van Vincent Van Gogh. Aan de hand van ruim 100 tekeningen uit de collectie wordt Van Gogh gevolgd – net als in de catalogus – vanaf het moment dat hij besluit kunstenaar te worden. De tekeningen zijn zo gegroepeerd dat duidelijk te zien is hoe hij een steeds grotere beheersing krijgt over materialen als potlood, krijt en inkt, maar ook zaken als perspectief en expressie. De titel van de tentoonstelling is ontleend aan een ontdekking die tijdens het onderzoek naar de verschillende papiersoorten en hun watermerken werd gedaan. In de tentoonstelling wordt daar uitvoerig aandacht aan gegeven. Omdat de tekeningen uiterst gevoelig zijn voor blootstelling aan licht en maar beperkt geëxposeerd mogen worden, is dit hét moment om naar deze tekeningen te komen kijken: een must voor de ware tekenliefhebber en Van Gogh fan.
Het Kröller-Müller Museum toont vanaf 22 december 'Een keuze uit de verzameling hedendaagse kunst'. De directeur is de bepaler van deze selectie uit hedendaagse kunst van het museum die is te zien tot en met 18 mei 2008.
Er is niet echt een thema, behalve misschien de (on)volmaaktheid van het materiaal en de vorm, gedemonstreerd aan de hand van de zoektocht van de kunstenaar naar de juiste vorm met behulp van het juiste materiaal. De tentoonstelling is een optelsom van losse werken die individueel, maar ook door hun combinatie, hopelijk de verbeelding van de bezoekers prikkelen om voor zichzelf antwoorden te vinden op de vragen die de kunstenaars zich stelden bij het maken van de werken. Te zien zijn werken van Joseph Beuys, Jan Dibbets, Tom Claassen, Anish Kapoor, Anselm Kiefer, Cai Guo Qiang en Dennis Oppenheim.
Op de afbeelding een werk van Vincent genaamd ‘Timmermansloods en wasserij’ uit 1882. Gebruikt materiaal is potlood, zwart krijt, pen en penseel in zwarte inkt, bruin gewassen, dekkende waterverf, gekrast, sporen van een kwadraatnet, op vergé papier. Voor praktische informatie klikt u op www.kmm.nl, voor u in de auto of de trein stapt.

Pas op latere leeftijd zag ik voor het eerst zag een werk van hem. Daarna bleken ze overal te staan. Zegt dat iets over Tinguely of over mij? Juist.
Voor het eerst sinds 1973 kan het Nederlandse publiek uitgebreid kennismaken met de fascinerende en dynamische kunstwerken van één van de iconen van de moderne kunst, Jean Tinguely (1925-1991). Tinguely is wereldberoemd om zijn bewegende sculpturen, nutteloze machines van roestig ijzer en afvalmateriaal.
Jean Tinguely, Alles beweegt! geeft een groot overzicht van Tinguely’s kleurrijke oeuvre: van affiches en brieven tot zijn samenwerking met diverse kunstenaars, van zijn meest vroege tot zijn laatste werk. Middelpunt van de tentoonstelling is de imposante Luminator.
Al knarsend, piepend, spuitend en bonkend bracht Tinguely’s werk in de jaren vijftig een schok teweeg, maar is sindsdien geliefd bij een groot publiek. Zijn ratelende machines en objecten vertellen stuk voor stuk een eigen verhaal. Vitaal en vrolijk, poëtisch of ironisch roepen zij ieder een eigen wereld op. In de Kunsthal komt de bezoeker terecht in de kleurrijke wereld van Tinguely die herinnert aan de vrolijke opwinding van een ouderwetse kermis. Dat maakt de tentoonstelling tot een belevenis die je bijblijft precies zoals de kunstenaar dat met zijn werk wilde. Deelname van de beschouwer maakt zijn werk compleet.
Midden jaren vijftig creëert Tinguely zijn eerste tekenmachine als een parodie op het abstract-expressionisme. Deze Méta-Matics en fonteinen hebben nog maar weinig gemeen met de monumentalerte sculpturen die hij in de loop van de jaren zestig maakt. Tinguely vervaardigt van schroot en door motoren aangedreven metaalsculpturen, waarvan onderdelen ronddraaien en heen en weer slingeren. Waar water het materiaal is van zijn fonteinen, gebruikt hij eind jaren zeventig geluid om zijn sculpturen een extra dimensie te geven, zoals in zijn Méta-Harmonies. Hij streeft naar een Gesamtkunstwerk en daagt de bezoeker uit de grote herriemakende machines te onderzoeken én te beleven.
Een leven lang is Tinguely geobsedeerd door autoraces en het maniakale, de snelheid en de nutteloosheid van het rondrijden op een racebaan dat daarmee gepaard gaat. Hij gebruikt auto-onderdelen – die hij langs de racebaan vindt – als materiaal in zijn werk en maakt de meest ingewikkelde rijdende sculpturen met toeters, bellen, stomende machines en buizen.
Tot 27 januari in de Kunsthal te Rotterdam. Op de foto ziet u een werk van Tinguely aan de oever van het meer van Zürich, waar het uiteindelijk terecht kwam nadat de stadsraad niet goed wist wat ermee te doen.

In het Singer Museum te Laren is een groot overzicht van ruim 150 schilderijen, werken op papier en sculptuur uit de periode 1890-1914 van bekende symbolistische kunstenaars als Gustave Moreau, Aman-Jean, Odilon Redon, Camille Claudel, Maurice Denis, Emile Antoine Bourdelle, Eugène Grasset, Frantisek Kupka, Carlos Schwabe en vele anderen.
Het symbolisme is een geesteshouding die reageerde op het heersende positivisme en de teloorgang van spiritualiteit, als gevolg van de industriële revolutie en het geloof in de wetenschap. Kenmerkend is het willen uitdrukken van zielstoestanden en ideeën, met symbolen zoals dromen, visioenen en sprookjes, waarbij de suggestie en emotie een belangrijke rol spelen.
Geliefde onderwerpen zijn de vlucht en het ontstijgen aan de materiële wereld. Grote belangstelling is er voor het spirituele, religies (o.a. katholicisme), esoterie, satanisme en klassieke mythen en oude legenden. In de werken van de Duitse klassieke Romantici zijn hiervan genoeg voorbeelden te vinden. Kortom weemoed van voor naar achter en van boven tot onder.
Al deze elementen zijn terug te vinden in de expositie in thema’s als ‘Het Landschap van de Ziel, Symbolisme in Frankrijk’. Nog tot 27 januari 2008 in het intieme Singer Museum te Laren, waar u de weg naar vindt op www.singerlaren.nl/Contact.htm.
Op de foto een rij sparren als symbool van het onnoembaar vergankelijke, hetgeen alles met de tentoonstelling te maken heeft maar er niet te zien is.

Op 18 januari 2008 start de eerste reeks van leergang 2 van de Tuinacademie. Zeven weken wordt achtereenvolgens gesproken en les gegeven door Michel Lafaille over de volgende thema’s:
• Schoonheid van de ruimte
• Compositieleer
• Drie tuintypes en twaalf tuinkarakters
• Verstilling en beweging
• De omsloten tuin
• Ontmoeting met het park
Locatie van de lessenreeks is Tuinarchitectuurpark Makeblijde in Houten. Deze leergang is een vervolg op leergang 1 getiteld ‘Ontwerpkunst – Ontwerpkunde’ die is bestemd voor onder meer zelfstandig of in loondienst werkende tuin- en landschapsarchitecten, tuinontwerpers, ontwerpende hoveniers en vormgevers.
Deze leergang wordt opnieuw aangeboden vanaf 5 februari 2008 en is opgebouwd uit 9 werkbijeenkomsten in de vorm van lezingen of colleges, inclusief een excursie van een volledige dag (8 uren). De bijeenkomsten vinden plaats in een leslokaal en worden gegeven met uitgebreide powerpoint presentaties. Het lesboek en een hand-out bij de cursus worden op de eerste bijeenkomst uitgereikt. De excursie vindt plaats in park Makeblijde in het midden van het land. In deze eerste reeks wordt bespiegeling en inspiratie geboden in onder meer de volgende lessen:
• Ontwerpprincipes
• Inspiratie en informatie
• Transformatie van kennis
• Analyse en synthese
• Profilering eigen bureau en kunde
• Presentatie en Presenteren
• De kunst van het kijken
Kijk voor verdere details op www.tuinacademie.nl of bel met 061-29 43145.

Alle cursisten van de eerste leergang van de Tuinacademie hebben een ontwerp gemaakt voor een schoolplein. Een actuele opgave aangezien deze wezenlijke ruimte voor iedereen die opgroeit een collectieve herinnering vormt in ons cultuurbeeld.
Op 17 januari aanstaande organiseert SKOR (Stichting Kunst in Openbare Ruimte) i.s.m. Premsela en het Nederlands Architectuurinstituut te Rotterdam een openbaar debat over de toekomst van het schoolplein. Er is een grote behoefte aan ruimte voor de jeugd om te spelen, te leren en te ontmoeten. Tegelijkertijd zijn honderden schoolpleinen het grootste deel van de tijd afgesloten. De redenen hiervoor lijken beheersmatig: kosten, veiligheid, verantwoordelijkheid etc. Maar wat zou het opleveren als schoolpleinen deel uit maken van het openbare leven? Wat kunnen we doen om de weerbarstige praktijk om te buigen en het schoolplein midden in het publieke domein te plaatsen?
Tijdens deze debatavond zullen leraren, pedagogen, architecten en stedenbouwkundigen met elkaar in discussie treden over de mogelijkheid en onmogelijkheid van een open schoolplein. Voorafgaand aan het debat zullen Marlies Rohmer en Ton Notten, een korte presentatie houden.
Aanvang 20u00 in het Auditorium van het NAi (www.nai.nl). De voertaal van de avond is Nederlands. Toegang: 5 euro, graag aanmelden via  www.nai.nl/inschrijven.