Klik hier voor een
gratis abonnement op Golflengte.
Klik hier voor voorgaande edities.
 
Klik hier om deze editie van Golflengte door te zenden naar vrienden of collega's, zodat ook zij zich kunnen aanmelden voor een gratis abonnement.
Golflengte week 24, 2008
Zomergoed
Apeldoorn, we have liftoff
Zwierig binnen de perken
Stad
Museumplein, gefeliciteerd
Heen en weer
Natuurgebied voor en door kinderen
Archief Mien Ruys

Zomergoed

De tijd is te kort en vliedt te snel. Al wat wij kunnen bedenken kunnen we onmogelijk doen, net zoals wij al wat wij zouden willen weten niet kunnen weten en al wat wij zouden willen lezen niet kunnen lezen. Hierbij de laatste Golflengte van dit seizoen, want dra zal het zomer zijn en vakantie. Hoogste tijd om rond te zwerven en op zoek te gaan naar al dat wonderbaarlijk moois wat de wereld en de cultuur te bieden hebben. Er zijn de open tuinen, van de Betuwe tot de grachtengordel van Amsterdam, er zijn de tuinenfestivals van kasteel Hex in het glooiende Vlaamse Haspengouw tot de Landesgartenshau in het vlakke Schleswig in Noord Duitsland. Er zijn op 21 en 22 juni de Dagen van de Architectuur. Er zijn de grote kunstfestivals in Europa, er is uw persoonlijke vakantie, het vijfsterrenhotel of de intieme kampeerplaats, het vlotte reizen of het contemplatieve wandelen, het goede boek dat er nog altijd ongelezen ligt en het rustig genieten van de eigen tuin. En bovenal is er... Apeldoorn.
Hang het zomergoed maar buiten, geniet van de zomer en tot in september.

Apeldoorn, we have liftoff

Wel, het is dan zover. Na vele jaren voorbereiding en inspanning leveren door zoveel mensen start aanstaande woensdag voor het eerst de Internationale Triënnale Apeldoorn, 100 dagen cultuur, tuin en landschap. Als alles goed gaat zal Koningin Beatrix om 11u00 het festival openen.
Tentoonstellingen, debatten, tuin- en plantenmanifestaties, theater, wandelingen, voor elk wat wils en dat alles tot lering en vermaak.
Als u zich wil verdiepen in het programma of een mooie route langs de highlights door de stad wil uitstippelen, kijk dan op www.triennale.nl waar u zich ook kunt inschrijven op de gratis nieuwsbrief. Daar valt ook te lezen over het hotelarrangement, de eurobus, het parkeren of de fietshuur.
Uit wat in de wandelgangen zo aan oh’s  en ah’s te horen valt als hier en daar een tipje van de sluier eventjes omhoog gaat, belooft het een overweldigend programma te worden. Wij zullen hier geen stiekeme publiciteit maken voor de tentoonstelling ‘Landschappen van verbeelding’ op Paleis Het Loo, maar die mag in geen geval ontbreken bij uw bezoek aan deze cultureelgroene stad. Bezoekers die er als eerste bij willen zijn hebben reeds voor de poort van het paleis post gevat (zie foto van onze verslaggever).
Vele originele ontwerptekeningen zijn vanuit de archieven waar ze soms honderden jaren hebben gelegen bijeengebracht om naast elkaar tentoongesteld te worden. Het openen van de transportkisten was een ware sensatie. Mis het niet want al deze werken zullen straks weer in de donkerte verdwijnen en niet meer te bewonderen zijn. De enige troost die u wacht is de aanschaf van het informatieve catalogusboek (veel tekst, afbeeldingen en foto’s) dat vanaf de opening op Het Loo en in de boekhandel verkrijgbaar is.
De Triënnale speelt zich af van 11 juni tot 28 september over heel Apeldoorn.

Zwierig binnen de perken

Als u toch op Het Loo bent is het meer dan de moeite waard om een tweede tentoonstelling te bezoeken, klein maar smaakvol ingericht, gewijd aan de herinrichting van de Boventuin van het paleis. Op 30 mei jl. is de uitgebreide reconstructie van het 17de-eeuwse ontwerp van deze tuin voltooid. In de afgelopen maanden vonden de meest ingrijpende herstelwerkzaamheden plaats sinds de opening van het paleis als museum in 1984.
In de jaren 1977-‘84 zijn bij de restauratie van Het Loo het paleis en de tuin grotendeels in oorspronkelijke staat teruggebracht, maar door de aanwezigheid van een aantal bomen was dit voor het achterste deel van de tuin, de Boventuin, niet tot in detail mogelijk. Door natuurlijke beëindiging van de levensloop van de bomen en de herontdekking van een gedetailleerde 18de-eeuwse plattegrond van de tuin in een Duits archief, is dit 25 jaar later wel mogelijk geworden. Ook de beplanting is zoveel mogelijk op het originele ontwerp aangepast; zo is er dit voorjaar kattenstaart (Amaranthus) opgeplant, de lievelingsbloem van koningin Mary. De formele 17de-eeuwse Hollandse tuin van Het Loo, gekenmerkt door de symmetrische aanleg, waterlopen en fonteinen, beeldhouwwerken en een grote verscheidenheid in planten, kan hiermee anno 2008 worden beschouwd als enig in zijn soort.
Daarnaast is onder de Colonnades in de tuin een fotopresentatie ingericht met toelichting op de restauratiewerkzaamheden.

Stad

Dat ‘de stad’ het thema was van de maand van de filosofie in 2008, wist u al. De aanleiding daarvoor was dat in 2008 voor het eerst meer dan de helft van de wereldbevolking in een stad woont. In Nederland was dat al (nog maar?) sinds 2001. Nu heeft het tijdschrift Filosofie & Praktijk een themanummer uitgebracht met daarin de lezingen van het Soeterbeeckprogramma van de Radboud Universiteit met datzelfde thema.
René ten Bos gaat in op een viertal vragen: waar en hoe is de stad ontstaan? Welk soort gemeenschap is de stad? Waarom zijn er geen dieren in de stad? Waarom is een stad altijd meer dan de som van zijn huizen?
Chris Bremmers onderzoekt de stad als plaats van waarheid; als zinnige manifestatie van werkelijkheid. Over wat voor soort ‘weten’ gaat het hier, in verband met het thema stad?
Harm Boukema vertrekt vanuit de constatering ‘De mens wordt een stedeling’. Het is een onafwendbaar proces. Of dat een ontwikkeling met niets dan zegeningen is, staat ter discussie.
Machiel Karskens gaat in op de politieke betekenis en rol van de stad. In tegenstelling tot het platteland lijkt de stad als polis de plaats van de (politieke) vrijheid te zijn. Maar wat is er stedelijk aan politieke vrijheid?
Theo van Willigenburg bespreekt de invloed van emoties op onze besluitvorming.
De uitgave biedt veel stof tot nadenken en mooie perspectieven voor het denken aan diegenen die over het fenomeen van de stad willen nadenken. Prijs is 8,5 euro, te bestellen bij uitgeverij Damon, Postbus 2014, 6020 AA Budel of info@damon.nl.

Museumplein, gefeliciteerd

Nederland en met name Amsterdam en met name stadsdeel Oud-Zuid, zit met een probleem. Dat probleem noemen wij het Museumplein. Dit plein is één van de topattracties van Nederland. Het plein wordt druk gebruikt door bewoners, toeristen en bezoekers van evenementen. Rond het Museumplein zijn meerdere ontwikkelingen in gang gezet. Het Rijksmuseum en het Stedelijk Museum zijn in renovatie. Naar verwachting zullen de bezoekersaantallen van het plein toenemen. Ingrijpende wijzigingen al met al die vragen om aanpassingen op en rond het plein, oordeelt de raad. Inmiddels is besloten dat er een integrale visie wordt opgesteld voor de lange termijn. Op basis van de bevindingen uit de verkenning hebben de gemeente Amsterdam en Stadsdeel Oud-Zuid ingestemd met het ‘Strategiebesluit Visievorming Museumplein e.o.’. In dit strategiebesluit is opgenomen dat er gewerkt gaat worden aan: een integrale visie voor de lange termijn, de voorbereiding van aanpassingen in de openbare ruimte (Museumplein op orde vóór de heropening van de musea), integraal evenementenbeleid in samenwerking met de Bestuursdienst (Openbare Orde en Veiligheid) en het voorbereiden van actieve programmering en marketing van het Museumplein in samenwerking met dienst EZ, de ATCB en de culturele instellingen.
Kortom, de schop moet erin, de potloden van de ontwerpers moeten weer gepunt worden en het bestaande ontwerp uit 1993 van de Deense landschapsarchitect Sven-Ingvar Andersson moet aangepast worden (hetgeen wil zeggen: verdwijnen).
Nu heeft de Benetton stichting haar prestigieuze Premio Internazionale Carlo Scarpa per il Giardino 2008 toegekend aan... juist, het Museumplein te Amsterdam met het ontwerp van de vorig jaar overleden Andersson. Normalieter wordt deze internationale prijs nooit toegekend aan een hedendaags ontwerp(er). Zo kregen al de prijs:
De Skogskyrkogården begraafplaats in Stockholm
Het Tibaës klooster in Noord Portugal,
Het Dessau Wörlitzer Gartenreich in Duitsland,
Het L’Agdal van Marrakech,
... kijk hier voor het geschiedenisdossier als u het Italiaans meester bent.
De jury wijst nu fijntjes op de kwaliteit en de waarde van het ontwerp en vraagt rekening te houden met de (nog) niet uitgevoerde delen. „Het gehele project openbaart de wonderlijke sterkte van de eenvoud, is een meesterwerk van de landschapsvormgeving” (vrije vertaling).
Wordt vervolgd.

Heen en weer

Met al die aandacht voor het water tegenwoordig zouden we wel eens kunnen vergeten dat de mens het water op diverse manieren heeft overwonnen. Een daarvan is het transportmiddel in de vorm van de pont en daar weer een onderdeel van is het voetveer. De voorlopers van de brug. In Nederland zijn er ongeveer 300 voet- en fietsveren die nog steeds in gebruik zijn. Er is een vereniging van (we zijn immers in Nederland) en die bestaat 25 jaar. Proficiat. Zij hebben een boekje met pontverhalen uitgebracht en houden een fotowedstrijd waar iedereen aan kan meedoen. Dat kunt u allemaal lezen op de website www.voetveren.nl en daar gaat het hier om. Een uiterst verzorgde site die alle veren in Nederland, België, Luxemburg en de Duitse grensstreek in beeld brengt. U vindt ze op de kaart (overloop met de muis) waarna per pont een apart tabblad geopend wordt met foto, ligging en informatie over vaartijden). Een hele avond zoekplezier en prachtige excursies in het vooruitzicht.
Op de foto zoeken enkele mensen naar het voetveer van Tiel dat bij hoog water uit de vaart wordt genomen. Ook spannend.

Natuurgebied voor en door kinderen

„Wat hebben jullie hard gewerkt. En wat is het mooi geworden! Ik ben onder de indruk.” Dit zei de minister Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) tegen zevenhonderd schoolkinderen bij het evenement BioSfeerBouwen in Biddinghuizen (Flevoland). U hoort het haar zeggen.
De leerlingen van 26 basisscholen uit heel Nederland hebben een natuurgebied ontworpen, dat zij ook echt zelf hebben aanlegd bij het Harderbos in Biddinghuizen. Het is een doebos van elf hectare. Hier kunnen kinderen de natuur ontdekken (dan doen ze dus iets). De initiatiefnemers voor dit evenement zijn het Nederlands Instituut voor Biologie (NIBI) en Natuurmonumenten.
„Mijn complimenten voor dit mooie initiatief. Het laat zien dat kinderen zelf ook een steentje kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van natuur”, concludeerde de minister en ging verder, „als minister van LNV vind ik het belangrijk dat kinderen veel buiten en in de natuur komen. Met de prachtige plannen die jullie hebben gemaakt en jullie harde werken van vandaag, hebben jullie iedereen een groot cadeau gegeven. We krijgen een mooi en waardevol natuurgebied. En ook een heel bijzonder stuk natuur, want het is niet alleen geschikt voor planten en dieren, maar ook voor kinderen”.
Ooit was het gebied landbouwgrond. Er moest nog een hoop gebeuren om er een natuurgebied van te maken. In de afgelopen maanden zijn de scholen, samen met het NIBI en Natuurmonumenten hard bezig geweest met het ontwerpen van het gebied. Het resultaat is een afwisselend  ontdekbos (wie bedenkt die namen toch?) met een uitkijkheuvel, een doolhof, een eiland dat te bereiken is via stapstenen, een speelheuvel, een vlonderpad door drassig gebied en uitdagende klimbomen.
En om het natuurgebied officieel te openen, takelde zij, samen met een kraanmachinist, in een kraanwagen een groot ooievaarsnest omhoog.

Archief Mien Ruys

Het tuinhistorisch onderzoeksbureau Cantua wordt geleid door Leo den Dulk. Cantua's meest recente onderzoeksproject is het archiefonderzoek en de biografie van tuin- en landschapsarchitecte Mien Ruys. Voor de eerste fase van dit project, de veiligstelling en ontsluiting van het Archief Mien Ruys, is subsidie aangevraagd en verkregen bij het Stimuleringsfonds voor de Architectuur. De tweede fase is het onderzoek en publicatie van een biografie.
Over het werk van Mien Ruys en de ontwikkeling ervan is een bescheiden hoeveelheid literatuur beschikbaar. Naast haar eigen publicaties in boekvorm en haar bijdragen aan het tijdschrift Onze Eigen Tuin dat zij in 1955 samen met haar echtgenoot Theo Moussault oprichtte, is door derden een aantal deelonderzoeken gepubliceerd, die echter inhoudelijk het anekdotische nauwelijks ontstijgen.
Een serieuze publicatie over Ruys dient allereerst het Umfeld aan te geven waarin Ruys opgroeide en haar vak leerde.
Vervolgens is het belangrijk de periodisering van Ruys' werk plaats te doen vinden aan de hand van archiefonderzoek en analyse van secundaire bronnen en deze te vergelijken met de bestaande literatuur.
Een grondige analyse van Ruys' plaats in de ontwikkeling van het Functionalisme en het Nieuwe Bouwen (De 8 en Opbouw), haar samenwerking met de architecten die deze stromingen vertegenwoordigen en de invloed van haar werk en opvattingen op latere generaties vakgenoten is tot nu toe niet uitgevoerd. Welke rol Mien Ruys heeft gespeeld m.b.t. de aansluiting van de Nederlandse tuin- en landschapsarchitectuur met de architectuur en hoe haar opvattingen ten aanzien van de ontwerpopgave zich verder hebben ontwikkeld is daarom het hoofdonderwerp van dit onderzoek.
Verder wordt gekeken naar de betekenis van Ruys' erfenis: de Tuinen van Mien Ruys te Dedemsvaart en het blad Onze Eigen Tuin.
De vorderingen van het onderzoek worden beschreven in Nieuwsbrieven die te lezen zijn op de website en in e-mailvorm gratis worden toegezonden. Als u interesse hebt stuur dan een e-mail naar leodendulk@cantua.nl en maak uw interesse (of vraag) kenbaar.

© 2008   Copyright Michel Lafaille, Tiel - Alle rechten voorbehouden  
Colofon   Golflengte is een tweewekelijkse uitgave van Michel Lafaille, met eigen redactie en fotografie. Technische verzorging door Evert van Engelenhoven.
U kunt zich gratis abonneren (of uw e-mailadres wijzigen) door hier te klikken.
Dit bericht is verzonden aan [email]